Via de dreef van het Kasteel van Westmalle bereik je de Sint-Martinuskerk, een indrukwekkende neogotische kerk die al meer dan vijf eeuwen het hart van het dorp vormt. Als beschermd monument vertelt ze niet alleen het verhaal van het geloof, maar ook van de bewoners van Westmalle. Doorheen de eeuwen werd de kerk meermaals getroffen door brand, storm en oorlog, maar telkens opnieuw heropgebouwd. Na een grondige restauratie in 2021-2022 schittert ze opnieuw in al haar glorie.
Meer dan 500 jaar geschiedenis
Rond 1490 werd op de huidige locatie gestart met de bouw van een Sint-Martinuskerk. De oorspronkelijke kerk had een zeshoekige toren die even breed was als het schip. Door de eeuwen heen werd het gebouw meermaals aangepast en uitgebreid.
Een bijzonder onderdeel van de kerk is de grafkapel, die dateert uit de 16de eeuw of mogelijk nog ouder is. Hier bevond zich ooit het praalgraf van ridder Erard de Cotereau en zijn echtgenote Maria de Renesse. Erard de Cotereau was ook de bouwheer van het Kasteel van Westmalle.
Een kerk die bleef herrijzen
De geschiedenis van de Sint-Martinuskerk wordt gekenmerkt door tegenslagen. In 1757 werd de oorspronkelijke toren door brand verwoest en in 1760 heropgebouwd. Een blikseminslag veroorzaakte opnieuw een zware brand in 1822, gevolgd door stormschade in 1869.
In 1902 onderging de kerk een ingrijpende uitbreiding: ze groeide van 30 naar 50 meter lang en de toren werd 20 meter westwaarts verplaatst.
De grootste verwoesting volgde tijdens de Eerste Wereldoorlog. In de nacht van 8 juni 1915 staken Duitse troepen de kerk in brand. Bij de wederopbouw in 1925-1927 werden de zijbeuken verbreed tot de huidige breedte van 24 meter. De toren, die vandaag 45 meter hoog is, bepaalt nog steeds het silhouet van het dorpscentrum.
Waardevol interieur
Hoewel veel kunstwerken tijdens de brand van 1915 verloren gingen, bewaart de kerk nog verschillende waardevolle liturgische voorwerpen, waaronder een 17de-eeuws wierookvat, een schaal met ampullen uit 1760, twee historische kelken, een ciborie, een reliekhouder en een misboek van Plantijn uit 1737.
Het huidige kerkorgel dateert uit 1934. Daarnaast staat vooraan in de kerk een elektronisch Johannesorgel uit 2009. In de toren hangen drie klokken uit 1949, toegewijd aan de Heilige Maagd, Sint-Martinus en het Heilig Hart.
Sinds 1972 is een deel van de kerk ingericht als Mariakapel. Hier bevindt zich het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van de Stille Hoop, dat in 1981 werd ingewijd.
Sint-Martinus
De kerk is gewijd aan Sint-Martinus (ca. 316-397), de patroonheilige van de parochie. Hij is vooral bekend als de Romeinse soldaat die zijn mantel deelde met een arme bedelaar en groeide later uit tot bisschop van Tours. Zijn feestdag wordt jaarlijks gevierd op 11 november.
